IRAN- Bota po përballet me një krizë energjitike, pasi Irani bllokoi furnizimet që kalonin nëpër Ngushticën e Hormuzit pas sulmeve nga SHBA-të dhe Izraeli. Kabllot nënujore jetësore që transportojnë trafik global të internetit kalojnë gjithashtu nëpër Hormuz. A do ta ndërpresë Teherani internetin?
Ndërsa Ngushtica e Hormuzit është bllokuar, ka frikë se Bab el-Mandeb në Detin e Kuq mund të goditet edhe nga Huthitët e përfaqësuar nga Irani. Kabllot dixhitale të botës kalojnë gjithashtu nëpër këto rrugë në formën e kabllove nëndetëse.
Irani ka vendosur mina detare përgjatë Ngushticës së Hormuzit, gjë që i ka trembur linjat e transportit detar dhe kompanitë e sigurimeve, duke i detyruar ato të ndalojnë të gjithë trafikun derisa të hapen rrugë të sigurta. Ndërkohë, në Detin e Kuq, grupet Huthi nga Jemeni po godasin anijet që kalojnë aty, duke e shndërruar edhe atë rrugë të ngushtë ujore në një zonë rreziku, shkruajnë mediat e huaja.
Këto dy pika bllokimi ndodhen pikërisht sipër një rrjeti të madh kabllosh me fibra optike të shtrira në fund të oqeanit. Këto linja të holla shtrihen për mijëra kilometra dhe mbartin pothuajse të gjitha të dhënat që fuqizojnë internetin global - nga video-thirrjet dhe email-et te transfertat bankare dhe shërbimet e inteligjencës artificiale.
17 kabllo nëndetëse kalojnë nëpër Detin e Kuq, raportoi Capacity Global, një faqe interneti globale lajmesh për industrinë e telekomunikacionit, qendrave të të dhënave dhe infrastrukturës dixhitale. Këto kabllo mbajnë pjesën kryesore të trafikut të internetit që lidh Evropën, Azinë dhe Afrikën. Firmat e mëdha të teknologjisë si Amazon, Microsoft dhe Google kanë investuar miliarda dollarë në ndërtimin e qendrave gjigante të të dhënave në vendet e Gjirit, si Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Arabia Saudite.
Konfliktet e kaluara tregojnë se sa serioze mund të jetë kjo . Në vitin 2024, sulmet e lidhura me Huthit - një fushatë më e gjerë në solidaritet me Hamasin në mes të luftës Izrael-Hamas në Gaza - dëmtuan disa kabllo të Detit të Kuq. Shpejtësia e internetit ra ndjeshëm në pjesë të Azisë dhe Afrikës, dhe riparimet e plota zgjatën me muaj sepse anijet qëndruan larg.
Uji në pikën më të ngushtë të Ngushticës së Hormuzit është vetëm rreth 200 metra i thellë, sipas New York Times, kështu që kabllot ndodhen në ujëra të cekëta.
Anijet detare të Iranit në rajon janë fundosur, por thuhet se ende ka ekipe nënujore dhe flotë në hije që veprojnë në zonë, sipas raportit. Ndërsa askush nuk e di nëse Irani do t’i shënjestrojë kabllot, mundësia është e qartë se ekziston. Dëmi do të godiste shumë më tepër sesa telefonat dhe faqet e internetit.
Për momentin, kabllot ende funksionojnë. Megjithatë, me minat në ujë, sulmet që vazhdojnë dhe anijet e riparimit të bllokuara, rreziku nuk ka qenë kurrë më i lartë./ZËRI
