LINDJE E MESME- Ngushtica e Hormuzit është bërë pika qendrore e tregjeve globale të energjisë, pasi sulmet hakmarrëse me raketa dhe dronë përgjatë Gjirit ndërpresin trafikun e tankerëve dhe ngrenë shqetësime mbi integritetin e infrastrukturës së naftës së rajonit.
Pra, kush varet më shumë nga Ngushtica e Hormuzit?
Azia dominon kërkesën për naftë që kalon nëpër Ngushticën e Hormuzit, me Kinën që përbën vetëm 38% të të gjitha eksporteve të naftës bruto që kalojnë nëpër rrugët ujore.
Importuesit kryesorë të naftës bruto të eksportuar përmes Ngushticës së Hormuzit janë Japonia, Republika e Koresë, SHBA-të, India, Egjipti, Kina, Singapori, Tajvani, Tailanda dhe Holanda. Ka shenja se ngushtica do të bëhet një qendër kryesore shqetësimi për shkak të pasojave të mëdha nëse konflikti do të ndërpresë trafikun detar përmes kësaj daljeje të ngushtë të Gjirit Persik. Anijet që kalojnë ngushticën e Hormuzit transportojnë rreth një të pestën e furnizimeve globale me naftë. Kjo është rreth 20 milionë fuçi në ditë. Kjo e bën ngushticën pikën më kritike të bllokimit të energjisë.
Ekziston një numër i vogël kalimesh strategjike, ose pikash bllokimi nga të cilat varet tregtia globale dhe të cilat janë të ndjeshme ndaj ndërprerjeve. Çdo ndërprerje reflektohet menjëherë në tregjet dhe zinxhirët globalë të furnizimit. Me konfliktin që shpërtheu në Iran dhe sulmet në të gjithë Lindjen e Mesme, tregtarët, qeveritë dhe bizneset do t'i ndjekin nga afër çmimet e naftës.
Pasi Izraeli dhe SHBA-të nisën sulme ndaj Iranit më 28 shkurt, duke shkaktuar sulme hakmarrëse në të gjithë rajonin nga Irani, Teherani u transmetoi anijeve në rajon se ngushtica e Hormuzit ishte mbyllur.
Edhe pse korridoret e transportit detar janë vetëm rreth dy milje të gjera, mbyllja e tyre fizike do të ishte e vështirë për t'u arritur. Veprimi më vendimtar që Teherani mund të ndërmarrë do të ishte minimi i korridoreve të transportit detar. Me praninë e madhe detare amerikane në zonë, kjo do të ishte shumë e vështirë për Iranin ta arrinte.
Por një bllokadë formale nuk është e nevojshme për të ndaluar trafikun. Kur nivelet e kërcënimit rriten, anijet qëndrojnë larg. Kompanitë e mëdha të transportit detar si Hapag Lloyd dhe CMA CGA kanë pezulluar tashmë tranzitin përmes ngushticës dhe i kanë këshilluar anijet e tyre të strehohen.
Gjurmimi i anijeve tregon tashmë lëvizje të reduktuara në ngushticën e Hormuzit. Anijet presin të hyjnë ose të dalin nga Gjiri Persik ose po devijojnë nga rajoni. Një këshillë nga Qendra e Operacioneve Tregtare Detare të Mbretërisë së Bashkuar (UKMTO) ka paralajmëruar për "rrezikun në rritje të llogaritjes së gabuar ose identifikimit të gabuar, veçanërisht në afërsi të njësive ushtarake".
Disa porte kanë pezulluar operacionet pasi mbeturinat nga një raketë e kapur shkaktuan një zjarr në Portin Jebel Ali të Dubait. Ndërsa porte të tjera vazhdojnë të funksionojnë, rreziku dhe pasiguria po pengojnë transportin detar në rajon. Hormuzi dominohet nga cisterna nafte dhe transportues të gazit natyror të lëngshëm, kështu që ndërprerja godet drejtpërdrejt furnizimet globale me energji. Përveç kësaj, një varësi më pak e njohur është se një e treta e tregtisë botërore të plehrave kalon nëpër ngushticë. Zinxhirët e furnizimit me energji dhe bujqësi janë destabilizuar tashmë nga lufta në Ukrainë. Rritjet e mëtejshme të çmimeve mund të kenë pasoja të gjera./ZËRI
