SHBA- SHBA ka reaguar pas shpërthimit të protestave në Iran kundër sundimit të Ajatollah Ali Khamenei. Amerikanët kanë kërcënuar të ndërhyjnë në Iran për shkak të vrasjes së protestuesve, por të dielën, Presidenti i SHBA-së Donald Trump tha se udhëheqësit iranianë e kishin telefonuar dhe se: “duan të negociojnë”. Trump nuk ka dhënë detaje mbi atë që po shqyrton SHBA , por të dielën ai tha se:"po shqyrtojmë disa mundësi shumë të forta".
Ai është informuar mbi mundësitë për sulme ushtarake ndaj Iranit, tha një zyrtar për partnerin amerikan të lajmeve të BBC-së, CBS. Kryetari i parlamentit të Iranit paralajmëroi se nëse amerikanët sulmojnë, si Izraeli ashtu edhe qendrat ushtarake dhe të anijeve amerikane në rajon do të bëhen objektiva legjitime .
Ndërkohë ka reaguar edhe presidenti i Iranit, Masoud Pezeshkian, u cili ka fajësuar SHBA-në dhe Izraelin për trazirat.
"Ata kanë trajnuar individë të caktuar brenda dhe jashtë vendit, kanë sjellë terroristë në vend nga jashtë, kanë vënë flakën xhamive dhe kanë sulmuar tregje dhe esnafe në Rasht, duke i vënë flakën pazarit",- tha ai pa dhënë prova.
Çfarë i shkaktoi protestat ne Iran ?
Protestat filluan si demonstrata në pazaret e Teheranit kundër inflacionit të shfrenuar, por janë përhapur në të gjithë vendin dhe janë shndërruar në protestat më të përgjithshme kundër regjimit. Shqetësimet për inflacionin arritën kulmin javën e kaluar, kur çmimet e mallrave bazë si vaji i gatimit dhe mishi i pulës u rritën ndjeshëm brenda natës, me disa produkte që u zhdukën krejtësisht nga raftet.
Ajo që e përkeqësoi situatën ishte një vendim i bankës qendrore për të përfunduar një program që u lejonte disa importuesve të kishin akses në dollarë amerikanë më të lirë krahasuar me pjesën tjetër të tregut - gjë që i shtyu shitësit të rrisnin çmimet dhe disa të mbyllnin dyert e tyre, duke filluar demonstratat.
Kush e drejton Iranin dhe çfarë do të thotë kjo për regjimin?
Irani ka qenë një teokraci që nga viti 1979, kur klerikët rrëzuan një monark laik të aleatuar me Perëndimin, duke çuar në formimin e Republikës Islamike të udhëhequr nga Khomenei. Masoud Pezeshkian u zgjodh president në vitin 2024, duke promovuar një politikë të jashtme më pragmatike, por fuqitë e tij janë të kufizuara dhe Khamenei vendos për të gjitha çështjet kryesore të shtetit.
Më shumë se një vit pasi ai u votua, pikërisht klasa punëtore që ai u zotua të mbronte dhe klasa e mesme që formon shtyllën kurrizore të shoqërisë iraniane, po përballen me vështirësi. Faktorët e jashtëm, si sanksionet shkatërruese dhe një luftë e re e mundshme me Shtetet e Bashkuara dhe Izraelin, e kanë lënë shtetin paranojak dhe popullsinë në ankth.
Reza Pahlavi, djali në mërgim i shahut të ndjerë, e ka pozicionuar veten si një alternativë e qëndrueshme ndaj regjimit në pushtet, duke deklaruar mbështetje për protestat dhe duke bërë thirrje të drejtpërdrejta për veprim të koordinuar në të gjithë vendin. / ZËRI
