TIRANE- "The Washington Post" i ka kushtuar një editorial gjetjes së kryeministrit shqiptar Edi Rama, për të vendosur një ministër AI, si Diella në krye të prokurorimeve publike. Në shkrim, media amerikane shkruan se emërimi i Diellës është simbolik, pasi Kushtetuta kërkon që ministrat të jenë njerëz, por megjithatë ky veprim shihet si një hap novator për të integruar teknologjinë në qeverisje. Një pyetje interesante shtrohet në shkrim është ajo që lidhet me sigurinë kibernetike. WP pyet se a "do ta shtynte një sulm kibernetik që “vret” një ministre të qeverisë Ramën të thërrasë në ndihmë nenin e mbrojtjes së përbashkët të NATO-s?".
Shkrimi i plotë i The Washington Post:
Zhvendosuni mënjanë, DOGE. Presidenti Donald Trump famshëm krijoi një agjenci në Shtëpinë e Bardhë që përdorte teknologjinë për të thjeshtuar qeverisjen. Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, e ka kaluar Trump-in duke emëruar një bot me inteligjencë artificiale në kabinetin e tij.
Rama njoftoi këtë muaj se “Diella” — që në shqip do të thotë “Diell” — do t’i bashkohej qeverisë së tij si ministre. Diella tashmë shfaqet për të përshëndetur vizitorët në faqen e qeverisë, e-Albania. Detyra e saj e re: mbikëqyrja e prokurimeve publike.
Ajo nuk do të ketë nevojë të jetë edhe aq e pakorruptueshme për të tejkaluar sistemin aktual. Vitin e kaluar, Shqipëria mori 42 nga 100 pikë në Indeksin e Perceptimit të Korrupsionit të Transparency International, i cili mat përhapjen e ryshfetit, nepotizmit dhe formave të tjera të korrupsionit. (Danimarka doli më lart, me 90 pikë; Shtetet e Bashkuara ndodhen në 65.) Rama thotë se inteligjenca artificiale mund të ndihmojë që tenderat publikë të jepen më me drejtësi.
Rama, një populist 1.98 metra i gjatë, është në pushtet që nga viti 2013. Ai e ka shtyrë vendin e tij drejt anëtarësimit në Bashkimin Evropian, ndërkohë që përballet me shqetësime për korrupsion dhe prapakthim demokratik.
Sigurisht, emërimi i Diella-s si “ministre” është një spektakël. Kushtetuta e Shqipërisë kërkon që anëtarët e kabinetit të jenë qenie njerëzore; çfarëdo roli që AI do të ketë në shpërndarjen e burimeve shtetërore, njerëzit do të duhet të përcaktojnë buxhetin dhe prioritetet e qeverisë.
Qeveria shqiptare ka hasur vështirësi me teknologjinë në të kaluarën. Në vitin 2022, shërbimet e qeverisë shqiptare u paralizuan për javë të tëra nga një sulm kibernetik masiv iranian, që Rama e krahasoi me një fushatë bombardimi. A do ta shtynte një sulm kibernetik që “vret” një ministre të qeverisë Ramën të thërrasë në ndihmë nenin e mbrojtjes së përbashkët të NATO-s?
Por, të drejtohesh drejt teknologjisë së re për të luftuar korrupsionin, edhe nëse vetëm simbolikisht, është një shtysë e dobishme. Në vend që të presin ardhjen e “inteligjencës artificiale të përgjithshme” supernjerëzore, qeveritë në mbarë botën mund të kërkojnë mënyra për të përmirësuar qeverisjen duke përdorur inteligjencën artificiale ashtu siç ekziston sot.
Në Shtetet e Bashkuara, qeveria ka mbetur pas sektorit privat përsa i përket adoptimit të AI. Rreth 150 projektligje mbi këtë temë u shqyrtuan në parlamentet e shteteve vitin e kaluar, sipas Konferencës Kombëtare të Legjislaturave të Shteteve. Por kjo nuk është e mjaftueshme. Siç ka raportuar “The Post”, Kina po e tejkalon ndjeshëm çdo vend në Perëndim në përdorimin e AI — në spitale, fabrika dhe zyra qeveritare.
Është ende fillimi i epokës së AI. Por, në botën e kujdesshme dhe shpesh të ngurtë të burokracisë qeveritare, Shqipëria meriton kredite për guximin për të provuar diçka të re./ZËRI
