TIRANË- Në vitin 2026, Shqipëria do të përjetojë një ndryshim të rëndësishëm në sistemin e taksave për pasuritë e paluajtshme. Ky proces nuk është thjesht një fjalë teknike, por një mundësi reale për pronarët që të përditësojnë vlerën e shtëpive, apartamenteve dhe tokave të tyre me vlerën aktuale të tregut dhe të paguajnë 5% tatim për ndryshimin e vlerës, nga 15% sa është aktualisht.
Ky ligj i miratuar së fundmi në Kuvend ka edhe afate të përcaktuara kohore. Nga 1 janari deri në 30 shtator 2026, të gjithë të interesuarit që duhet të bëjnë rivlerësimin e pronës së tyre mund ta bëjnë përmes ekspertëve të licencuar ose pranë Agjencisë Shtetërore të Kadastrës. Në thelb, ky ligj synon të sjellë më shumë transparencë dhe besueshmëri në tregun e pasurive të paluajtshme.
Si do ndikojë ky rivlerësim?
ZËRI pyeti se si do të ndikojë rivlerësimi i pronave në treg dhe kush përfiton. Eksperti i tregut të pasurive të paluajtshme, Ervin Demirxhiu, shpjegon:“Procesi i rivlerësimit është shumë pozitiv në vetvete, për vetë faktin që kishte dhe një ngarkesë në 2025, të paktën gjashtëmujori i dytë kishte një ngarkesë totale për shitjen e pronave. Bëhet fjalë gjithmonë për prona që rishiten, që kanë një ngarkesë goxha të lartë të taksës. Dhe për këtë arsye, 2026 pritet që të ketë një zhbllokim për të vazhduar shitjen e pronave, ku përfitojnë shitësit, sepse do të kenë një tatim goxha më të ulët për të paguar. Përfituesit kryesorë janë personat që do të marrin një pronë me kredi, që në gjashtëmujorin e dytë të 2025 e kishin të pamundur për të blerë një pronë me kredi.”
Për të kuptuar më mirë ndikimin e rivlerësimit të pronave në treg, ZËRI i kërkoi agjentit imobiliar Klevis Oshafi të shpjegonte se si kjo nismë do të ndikojë te blerësit dhe oferta e apartamenteve.
“Gjëja më e mirë që rivlerësimi sjell për tregun është pikërisht kjo: uljen e informalitetit, dhënien e mundësisë për individët që nuk e kanë mundësinë maksimale për të blerë një apartament, pra atyre individëve që shkojnë dhe i drejtohen bankës. Kështu që patjetër që do të ketë më shumë mundësi, patjetër rivlerësimi ose vlerësimi i pronës në çmim tregu i jep mundësinë këtyre individëve për të gjetur më shumë opsione, gjë që tregu në këto momente nuk i ua mundëson në pjesën më të mirë të tij. Oferta do të jetë e shtuar, për apartamentet e përfunduara dhe me certifikatë pronësie, që sigurisht mund të blihen me financim nga banka. Dhe faktikisht, është tipologjia e pronës që blerësit kërkojnë më shumë në treg sot, pra një pronë të gatshme me certifikatë pronësie për të hyrë menjëherë; nga ana tjetër, për të pasur mundësinë e marrjes së një financimi.”- tha Oshafi.
Si do të funksionojë procesi i zhbllokimit të pronave që rishiten dhe çfarë përfitimesh sjell për blerësit dhe shitësit?
“Zhbllokimi do të jetë për pronat që rishiten. Pritet të ketë ndikim shumë pozitiv. Do të zhbllokojë tregun… mund ta them që mund ta zhbllokojë sepse një shitës dhe një blerës do të kenë mundësinë të negociojnë. Vlera që nuk do paguajnë është e tatimit, do të jetë pjesë e negociueshme, pra është shumë pozitive për tregun. Përfiton kushdo që ka një pronë.”- shprehet Demirxhiu.
Me taksën e rivlerësimit të ulur në 5%, sipas agjentit Oshafi pritshmëritë janë që individët të jenë më të gatshëm të shesin pronat e tyre, duke rritur ofertën dhe duke ulur kostot e shitjes.
“Unë mendoj që janë të shumtë ata individë që po mendojnë të shesin pronën e tyre, po sigurisht taksa e lartë i step dhe i bën që të presin janarin për të kryer rivlerësimin dhe për të proceduar më pas me shitjen. Kështu që patjetër që do të ketë më shumë ofertë, më shumë prona në shitje, edhe më shumë individë që ndoshta duke marrë parasysh tatimin tashmë trefish më pak do ta konsiderojnë pjesën e shitjes. Duke marrë parasysh që taksa sot është 15% dhe nga janari do të jetë trefish më pak, pra do të jetë 5%, kjo e bën goxha më të përshtatshme edhe për një individ që është i dyzuar ta shesë apo mos ta shesë pronën për të zgjedhur pjesën e shitjes. Kështu që mendoj se do të ketë patjetër më shumë ofertë dhe nga ana tjetër do të jetë më e lehtë dhe më me pak kosto për këta individë për të shitur.”- tha agjenti.
Tregu i pronave ka kaluar dy vite të vështira, 2024 dhe 2025, me shumë prona të tërhequra nga shitja për të pritur stabilizimin e tregut. Sipas Demirxhiut pas kesaj periudhë 2-vjeçare rivlerësimi synon të rikthejë aktivitetin, të rrisë ofertën dhe të krijojë mundësi për blerësit.
“Kushdo që ka një pronë për ta shitur në proces afatshkurtër dhe afatgjatë. Sigurisht ata që kanë një pronë për ta shitur shumë shpejt, ato janë përfituesit kryesorë dhe do e ndjejnë shumë shpejt atë vlerë, atë pjesë. Por edhe kushdo që ka një pronë dhe e mira është që të bëhet rivlerësimi, sepse kurdo që ta shesë pronën do paguajë 15% dhe nëse bën sot rivlerësimin me 5%, përfitimi është goxha i madh. Me futjen në proces të rivlerësimit presim stabilizim, një ofertë goxha më të madhe të pronave që do të jenë për shitje, sepse një pjesë e madhe e pronave u tërhoq nga tregu. U tërhoqën për të pritur pikërisht procesin e rivlerësimit. Dhe pikërisht këto prona do të hidhen në treg dhe mendoj që do të ndikojnë pozitivisht në këtë pjesë. Kemi patur dy vite të vështira, 2024 dhe 2025, që ishin të vështira për tregun imobiliar, por mund të them që në këtë pjesë kanë përfituar pronat që janë në ndërtim, kanë përfituar ndërtuesit sepse një blerës që i ka ato para do të investojë në pamundësi për të blerë një pronë që rishitet, sigurisht që ka hedhur sytë tek pronat e reja.”- u shpreh ndër të tjera eksperti.
ZËRI i kërkoi eksperti të pasurive të paluajtshme, Ervin Demirxhiu, të japë një shembull konkret se si do të funksionojë taksa e re prej 5% në procesin e rivlerësimit të pronave. Qëllimi ishte që lexuesit të kuptojnë më qartë përfitimet reale dhe ndryshimin në pagesën e taksave, në krahasim me sistemin aktual prej 15%.”
“Marrim një shembull të një prone që mund të jetë blerë në 2010-tën. Ajo pronë në 2010 jam i sigurt që mund të ketë qenë diku tek 50 mijë euro. Dhe vlera e asaj prone sot është 150 mijë euro. Pra kemi një diferencë, nga blerë në shitje prej 100 mijë eurosh. Dhe kjo është dhe formula faktikisht që konsiston në llogaritjen e taksës. Llogaritja e taksës është gjithmonë diferenca mes blerjes dhe shitjes. Konkretisht, nëse sot që jemi në fund të dhjetorit pa filluar procesi i rivlerësimit, për këtë diferencë prej 100 mijë eurosh ne sot paguajmë 15 mijë euro taksë. Dhe nga 1 janari që do të fillojmë procesi i rivlerësimit, me bërjen e procesit të rivlerësimit fillimisht me 5%, nga 15 mijë euro, paguan 5 mijë euro. Pra është goxha e prekshme si vlerë dhe me goxha leverdi për secilin nga ne.”- shpjegon Ervin Demirxhiu.
Me hyrjen në fuqi të rivlerësimit dhe taksës së ulur në 5%, tregu i pasurive të paluajtshme pritet të rimëkëmbet gradualisht gjatë vitit 2026. Ekspertët parashikojnë një rritje të ofertës së pronave të gatshme për shitje, më shumë mundësi për blerësit që përdorin kredi dhe një ulje të barrës fiskale për pronarët që duan të shesin. Megjithatë, mbetet pyetja: a do të mjaftojë kjo nismë për të lehtësuar blerjen e më shumë shtëpive dhe për të rikthyer një dinamikë më të qëndrueshme në treg? Viti 2026 pritet të japë përgjigjen./ZËRI
