EKUADOR- Kartelet meksikane e kanë shndërruar Ekuadorin në pikën më të rëndësishme të tranzitit për eksportet e drogës në SHBA dhe Evropë. Që atëherë, vendi i vogël është tronditur nga dhuna, në vend që krenohet me shkallën më të lartë të vrasjeve në botë. Një kërkim për të dhëna zbulon pasojat dramatike.
Kërkimi 18-mujor për kriminelin më të kërkuar të Ekuadorit përfundoi më 25 janar 2025, në një bodrum të shndërruar në bunker. José Adolfo Macías Villamar, i njohur ndryshe si Fito, udhëheqësi i bandës "Los Choneros" u kap brenda një bunkeri poshtë një vile luksoze në Manta.
Macías u bë ekuadoriani i parë që ekstradohet në SHBA dhe deklarohet i pafajshëm në një gjykatë federale në Brooklyn. SHBA-të kanë ngritur 7 akuza për trafik kokaine dhe bashkëpunim me Kartelin Meksikan Sinaloa. Por edhe në një burg amerikan, Fito vazhdon të kontrollojë organizatën e tij dhe madje mban konferenca për shtyp.
Dhuna në Ekuador ka arritur nivele alarmante këtë vit. Numri i vrasjeve në shkurt u rrit me 90 përqind krahasuar me vitin e kaluar; me 736 vrasje, ishte muaji më vdekjeprurës në vitet e fundit, sipas statistikave qeveritare. Në mars, 22 persona vdiqën në një luftë bandash në qytetin portual të Guayaquil, ndërsa fraksionet rivale të bandës "Los Tiguerones" luftuan për territor.
Megjithatë, Presidenti Noboa u rizgjodh çuditërisht në prill. Strategjia e tij e "dorës së hekurt" kishte ulur shkallën e vrasjeve me 16.5 përqind vitin e kaluar. Por suksesi doli se ishte një mashtrim. Ndjekja e synuar e Noboas për udhëheqësit më të rëndësishëm të bandave në fund të fundit pati efektin e kundërt: Katër grupet kryesore - Los Lobos, Los Choneros dhe Los Tiguerones - tani po luftojnë për territor.
"Dikur ishte ndryshe këtu,"- thotë shoferi i një Uberi duke kaluar lagjet që tregojnë historitë e tyre në grafite dhe bare.
"Gjyshi im tregonte histori për kohët kur Guayaquil quhej Parisi i Amerikës së Jugut. Por kjo ishte para se të vinin meksikanët."
Meksikanët - kështu i quajnë ekuadorasit anëtarët e Kartelit Sinaloa, të cilët e njohën rëndësinë strategjike të Ekuadorit për tregtinë e drogës në fillim të viteve 2000. Ajo që filloi si një rrugë tranziti e padëmshme (filloi) evoluoi në marrjen e lagjeve të tëra. Meksikanët sollën me vete jo vetëm kokainën, por një sistem të tërë dhune: prerje kokash, ekzekutimesh publike dhe luftë psikologjike kundër popullsisë civile. Teknika që karteli i kishte përsosur tashmë.
Presidenti Noboa më pas shpalli gjendje të jashtëzakonshme dhe mobilizoi ushtrinë. Përgjigja e bandave ishte e pashembullt: Ata goditën njëkohësisht në gjashtë provinca, duke marrë më shumë se 139 pengje. Terrori arriti kulmin më 9 janar 2012, në Guayaquil, 13 minuta para se të fillonte festivali. Gjatë një transmetimi të drejtpërdrejtë, studioja e TC Television u sulmua dhe për 15 minuta, para mijëra shikuesve, u morën pengje.
Noboa më pas shpalli një "konflikt të brendshëm të armatosur" dhe shpalli 22 banda si organizata terroriste. Vendi tani ishte zyrtarisht në luftë me kriminelët e vet. Kjo luftë përfshiu të gjithë vendin, përfshirë qytetet satelitore më brutale të Guayaquil. Durán arriti një shkallë vrasjesh prej 82.8 për 100,000 banorë. Pas këtyre shifrave fshihen tragjedi personale si ajo e Doña Rosa. Në një cep rruge, ajo shet banane të skuqura. Ajo është 67 vjeç dhe ka tre nipër e mbesa.
"Djali im punonte në port, punë e ndershme. Derisa e pyetën nëse donte të fitonte më shumë. Ai tha jo. Dy javë më vonë, e gjetëm në një kontejner."
Teksa tregonte historinë zëri i saj mbeti i qetë, sikur po diskutonte për motin.
Porti i Guayaquil e ka bërë Ekuadorin pikën më të rëndësishme të tranzitit të drogës në Amerikën e Jugut. Më shumë se 70 përqind e kokainës në botë kalon nëpër portet ekuadoriane. Karteli Sinaloa dhe klanet mafioze shqiptare, së bashku me bandat lokale, kontrollojnë këto zinxhirë furnizimi - të kamufluar në mënyrë të përsosur midis 346 milion arkave të bananeve që eksportohen çdo vit.
Edhe Ishujt Galapagos janë të përfshirë në rrjet. Isabela, ishulli më i madh në arkipelag, shërben si një stacion sekret furnizimi me karburant për kontrabandistët e drogës në rrugën e tyre për në Amerikën e Veriut. Vendndodhja e tyre e largët, 1,000 kilometra larg bregdetit ekuadorianë, i bën ishujt një ndalesë ideale për anijet e ngarkuara me kokainë. Ndërsa drogat qarkullojnë nëpër rrjetet ndërkombëtare, drama njerëzore zhvillohet në baret dhe klubet e vogla të qytetit.
Vetëm 300 kilometra larg, por në një botë krejtësisht të ndryshme, shtrihet kryeqyteti Quito me pallatin e tij të bardhë presidencial. Daniel Noboa, në moshën 37 vjeç, kreu më i ri i shtetit në botë. Është interesant fakti se babai i tij drejton biznesin familjar Noboa Trading, një nga eksportuesit më të mëdhenj të bananeve në vend. Kjo është arsyeja pse disa spekulojnë se Presidenti Noboa mund të jetë pjesë e problemit të drogës.
Ajo që është e sigurt është se Ekuadori mbetet në një gjendje "konflikti të brendshëm të armatosur", me militarizim në rritje. Forcat e sigurisë kanë fuqi të jashtëzakonshme dhe numri i shkeljeve të të drejtave të njeriut është në rritje. Human Rights Watch dokumentoi një total prej 3,036 vrasjesh vitin e kaluar - një rritje prej 429 përqind që nga viti 2019. Ekuadori tejkalon edhe Meksikën dhe El Salvadorin.
Vendi dikur paqësor është bërë një vatër krimi që vetë Ekuadori duket se nuk është më në gjendje ta kontrollojë. Në mars, Noboa zhvilloi bisedime me Erik Prince, themeluesin e kompanisë private ushtarake Blackwater, e cila tani quhet Academi. Në mars, Noboa udhëtoi për në Florida për t'u takuar me Presidentin e SHBA-së Donald Trump në kërkim të ndihmës në luftën kundër karteleve. Në këmbim, ai i ka ofruar qeverisë amerikane ndërtimin e bazave ushtarake në Ekuador. Edhe pse janë të ndaluara nga vetë kushtetuta e Ekuadorit./ZËRI
Marrë nga WELT
