SHBA shkatërron aeroplanët dhe depot e municionit të Iranit
TEHERAN- Shtetet e Bashkuara të Amerikës po vazhdojnë të kryejnë sulme ndaj Forcës Ajrore Iraniane, duke shënjestruar infrastrukturën ushtarake dhe pajisjet ajrore të vendit. Sipas raportimeve të fundit, disa aeroplanë iranianë janë shkatërruar gjatë këtyre sulmeve, duke shkaktuar dëme të konsiderueshme në kapacitetin operativ të forcave ajrore.
Në të njëjtën kohë, një shpërthim i fuqishëm ndodhi në një depot të municionit të Ushtrisë Iraniane në Bushehr. Ky incident ka shkaktuar dëme të mëdha materiale dhe ka rritur tensionet në rajon, ndërsa autoritetet iraniane po përpiqen të vlerësojnë pasojat dhe të sigurojnë zonën përreth.
Ngjarjet e fundit theksojnë rritjen e paqëndrueshmërisë ushtarake në Lindjen e Mesme dhe rrezikun e përshkallëzimit të konfliktit. Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli kanë ndërmarrë sulme ajrore ndaj regjimit iranian.
HARTA- Irani ka goditur më shumë shtetet e Gjirit sesa “shënjestrën e tij”, Izraelin
TEHERAN- Që prej fillimit të Luftës SHBA-Izrael ndaj Iranit, duket se Teherani ka lëshuar më tepër dronë dhe raketa në vendet e Gjirit sesa në Tel Aviv. Sipas një projekti monitorimi të konfliktit me bazë në SHBA, Irani thuhet se ka lëshuar 255 dronë dhe raketa që synojnë Izraelin që nga 28 shkurti. Por, sipas të dhënave ai ka lëshuar 2,171 dronë dhe raketa drejt shteteve të Gjirit gjatë së njëjtës periudhë, sipas një raporti nga “Critical Threats Project (CTP)”, që është pjesë e “American Enterprise Institute”.
Në një artikull të publikuar nga TrtWorld, shifrat sugjerojnë se hakmarrja e Iranit është përqendruar kryesisht tek aleatët rajonalë të SHBA-së dhe jo tek vetë Izraeli. Nga 2,171 sulmet që synojnë Gjirin, 1,138 ishin të synuara ndaj Emirateve të Bashkuara Arabe, duke e bërë atë vendin më të synuar në konflikt.
Irani gjithashtu akuzoi Izraelin për kryerjen e disa sulmeve në vendet e energjisë dhe civile në Gjirin, duke i quajtur sulmet një përpjekje të llogaritur për të ndezur tërbimin rajonal dhe për të tërhequr shtetet arabe në luftën kundër Teheranit. Lufta Izrael-SHBA kundër Iranit është përhapur me shpejtësi në vendet fqinje të Gjirit, të cilat të gjitha strehojnë baza ushtarake amerikane dhe mbajnë lidhje të ngushta sigurie me Uashingtonin. Analistët thonë se strategjia e Teheranit duket se synon të ushtrojë presion mbi ato qeveri që të shtyjnë presidentin e SHBA-së, Donald Trump, të ndalojë luftën, por duket se Irani i ka llogaritur gabim.
“Shtetet e Gjirit tani përballen me zgjedhje të vështira: T’u bashkohen Shteteve të Bashkuara më hapur në përpjekjet e saj të luftës… ose të rrezikojnë përshkallëzim të mëtejshëm në tokën e tyre”, tha për Reuters, Abdulaziz Sager, kryetar i institutit me bazë në Arabinë Saudite, Gulf Research Center.
Vendet e Gjirit po e paralajmërojnë Iranin, dhe po rritet frika për hakmarrje kolektive kundër Teheranit që do ta bënte konfliktin një luftë rajonale më të rrezikshme dhe vdekjeprurëse. Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Katari, Bahreini, Kuvajti dhe Omani mbajtën një takim urgjent ministror të Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit të dielën, duke thirrur Nenin 51 të Kartës së OKB-së dhe duke sinjalizuar gatishmërinë për vetëmbrojtje kolektive.
Blloku e paralajmëroi Teheranin se sulmet e vazhdueshme mund ta transformojnë Gjirin nga një mburojë mbrojtëse në një “teatër aktiv reagimi”. Në të njëjtën kohë, sisteme të përbashkëta të mbrojtjes ajrore dhe avionë zbulimi janë aktivizuar në të gjithë rajonin. Zyrtarët në Emiratet e Bashkuara Arabe po shqyrtojnë gjithashtu veprime ushtarake për të ndaluar sulmet iraniane me raketa dhe dronë, raportoi Axios, duke cituar burime të njohura me diskutimet.
Katari gjithashtu ka lëshuar paralajmërime të forta. Zëdhënësi i ministrisë së jashtme Majid al-Ansari tha se sulmet iraniane ndaj shtetit të Gjirit ishin “të hapura” dhe paralajmëroi se sulme të tilla “nuk mund të mbeten pa përgjigje”.
Më tej, në artikull TrtWorld shkruan se konflikti po përhapet edhe përtej Gjirit. Zyrtarët turq të mbrojtjes thanë se sistemet e mbrojtjes ajrore të NATO-s “kapën” një raketë balistike iraniane që shkonte drejt Turqisë pasi ajo kaloi hapësirën ajrore të Irakut dhe Sirisë, duke e shkatërruar atë jashtë territorit turk të mërkurën.
Ndërkohë, dronët e lëshuar nga Irani goditën enklavën Nakhçivan të Azerbajxhanit pranë kufirit iranian të enjten, duke dëmtuar infrastrukturën pranë aeroportit të rajonit dhe duke plagosur dy civilë, sipas ministrisë së jashtme të Azerbajxhanit. Pavarësisht sulmeve rajonale në zgjerim, zyrtarët amerikanë thonë se intensiteti i sulmeve iraniane ka rënë kohët e fundit. Sekretari i Luftës i SHBA-së, Pete Hegseth, theksoi të mërkurën se sulmet iraniane kishin rënë krahasuar me ditët e para të konfliktit, duke përmendur më pak lëshime raketash dhe dronësh në ditët e fundit. Megjithatë, shkalla e sulmeve të Iranit në të gjithë Gjirin nënvizon rrezikun në rritje që lufta të mund të evoluojë në një konfrontim më të gjerë rajonal, paralajmërojnë ekspertët./ZËRI
Sulmet në Lindjen e Mesme/ Trump: Do të kemi një rol në Iran! Pentagoni: Po fitojmë
SHBA-Presidenti Donald Trump po diskuton me këshilltarët e tij se çfarë roli mund të ketë SHBA-ja në Iran pas fushatës ushtarake, ndërsa inteligjenca amerikane po monitoron raportet se Mojtaba Khamenei, djali i udhëheqësit suprem të vrarë të Iranit, është shfaqur si një nga kandidatët kryesorë për ta pasuar atë.
"Sigurisht, i kemi parë edhe ato raporte dhe kjo është diçka që agjencitë tona të inteligjencës po e shqyrtojnë. E vërteta është se do të duhet të presim dhe të shohim. Në orët e ardhshme, ne do të arrijmë atë dominim mbi qiellin, që do të thotë se ushtria e Shteteve të Bashkuara do të lëshojë raketa dhe armë mbi Iranin për të goditur këto objektiva specifike që janë identifikuar si thelbësore për t'u shkatërruar nga Departamenti i Luftës", u tha gazetarëve sekretarja e shtypit Karoline Leavitt.
Leavitt shtoi se Trump po shqyrtonte dhe diskutonte në mënyrë aktive me ekipin e tij të sigurisë kombëtare se çfarë roli mund të ketë Uashingtoni në të ardhmen e Iranit pasi të përfundojë operacioni, por fokusi kryesor për momentin ishte suksesi i operacionit ushtarak.
Zyrtarët në Shtetet e Bashkuara po pretendojnë sukses në fushatën e tyre kundër Iranit, duke theksuar se Uashingtoni është në procesin e shtypjes së qeverisë në Teheran “pa mëshirë”.
Duke folur me gazetarët të mërkurën, shefi i Pentagonit, Pete Hegseth, tha se ushtria amerikane po i lehtëson rregullat e angazhimit dhe po vepron me pak përmbajtje, ndërsa viktimat, përfshirë qindra vdekje civile, rriten në Iran. Ai shtoi se avionët amerikanë mbi Iranin po “kontrollojnë qiellin, po zgjedhin objektiva” dhe po sjellin “vdekje dhe shkatërrim nga qielli, gjatë gjithë ditës”.
Irani reagon mbi raketën në Turqi: Nuk e kemi lëshuar ne, respektojmë integritetin e saj territorial
IRAN-Shtabi i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura të Iranit ka publikuar një deklaratë në të cilën mohon se ka lëshuar ndonjë raketë drejt Turqisë. Kjo vjen pasi Turqia tha dje se mbrojtja e NATO-s kishte rrëzuar një raketë që vinte nga Irani dhe po hynte në hapësirën e saj ajrore.
"Ne e respektojmë integritetin territorial të Turqisë, është një vend mik dhe fqinj", thuhet në deklaratë, 24 orë pas raportimeve se një raketë iraniane ishte qëlluar në bazën ushtarake Incirlik në Turqi dhe ishte rrëzuar nga NATO.
Sipas Ministrisë së Mbrojtjes së Turqisë, raketa iu afrua hapësirës ajrore turke pasi kishte fluturuar mbi Irak dhe Siri. Raketa u interceptua dhe nuk pati viktima. Presidenti Erdogan deklaroi se Turqia po “merr të gjitha masat e nevojshme paraprake” në konsultim me aleatët e saj në NATO dhe po jep “paralajmërime në termat më të qartë për të parandaluar që incidente të ngjashme të ndodhin përsëri”.
Lufta kundër Iranit trondit Lindjen e Mesme, rrezikohet furnizimi me ushqim për miliona njerëz
IRAN-Njerëzit në Teheran po grumbullojnë sende thelbësore, ndërsa në kryeqytetin iranian rritet pasiguria se sa gjatë mund të vazhdojë lufta. Vendasit i kanë thënë BBC Persian se janë të shqetësuar për disponueshmërinë e ushqimeve dhe rritjen e çmimeve, ndërsa shpërthimet vazhdojnë të dëgjohen në të gjithë qytetin.
Çmimet në Iran ishin të larta edhe para këtij konflikti të fundit. Presionet për koston e jetesës dhe sanksionet ndërkombëtare shkaktuan protesta mbarëkombëtare në dhjetor, të cilat çuan në një shtypje brutale nga regjimi i Republikës Islamike.
Mediat shtetërore iraniane kanë raportuar se "në përputhje me vendimin e qeverisë për t'i dhënë përparësi sigurimit të gjërave thelbësore", eksporti i të gjitha produkteve ushqimore dhe bujqësore është ndaluar "deri në njoftim të mëtejshëm".
Paketat e internetit janë rritur gjithashtu në çmim, sipas Shayan, një banor i qytetit Karaj, rreth një orë larg me makinë nga Teherani.
Po ashtu sipas analistes ekonomike të Financial Times, Susanna Savage, ndërprerjet në Ngushtica e Hormuzit po krijojnë probleme serioze për zinxhirët e furnizimit me ushqim. Shumë anije tregtare po e shmangin këtë kalim strategjik, gjë që po pengon importet thelbësore të ushqimit për vendet e Gjirit dhe po rrit rrezikun e mungesave dhe të çmimeve më të larta.
Pjesa më e madhe e drithërave, ushqimeve të paketuara dhe produkteve të freskëta që furnizojnë rajonin kalojnë përmes Ngushtica e Hormuzit. Sipas Savage, shmangia e këtij korridori nga anijet po shton shqetësimet për krizë furnizimi, pasi shtetet e Gjirit janë shumë të varura nga importet.
Nëse ndërprerjet në Ngushtica e Hormuzit vazhdojnë, vende si Emiratet e Bashkuara Arabe, Arabia Saudite dhe Iran mund të përdorin rezervat ushqimore dhe të ridrejtojnë tregtinë drejt porteve të tjera. Megjithatë, transporti alternativ shpesh është më i shtrenjtë dhe më i kufizuar./ZËRI
Sulmet në Iran/ DW: Pse Rusia nuk po i vjen në ndihmë Teheranit?
IRAN-Vetëm disa orë pasi bombat izraelite dhe amerikane filluan të godisnin Teheranin të shtunën, përfaqësuesi i përhershëm i Rusisë në OKB, Vassily Nebenzia, e quajti atë një "akt të paprovokuar të agresionit të armatosur kundër një shteti anëtar sovran dhe të pavarur të OKB-së".
Moska është një nga aleatët e paktë, por më të vendosur të Teheranit, dhe një rënie e mundshme e regjimit iranian mund të jetë një goditje për interesat e tij gjeopolitike dhe ekonomike. Atëherë, pse nuk i ka ardhur në ndihmë Teheranit?
Partneriteti Rusi-Iran
Moska dhe Teherani kanë bashkëpunuar në disa projekte ekonomike jetësore për Rusinë, tha për DW Nikita Smagin, një ekspert i pavarur për Rusinë dhe Lindjen e Mesme me bazë në Azerbajxhan.
“Korridori i transportit Veri-Jug është një prej tyre — veçanërisht që kur Rusia u ndërpre nga rrugët e saj tradicionale të tranzitit pas fillimit të pushtimit në shkallë të plotë të Ukrainës në shkurt të vitit 2022”, shpjegoi ai.
Rusia, India dhe Irani nënshkruan marrëveshjen për rrjetin shumëmodal prej 7,200 kilometrash (4,473 milje) në vitin 2000, i cili gjithashtu do të kalojë nëpër Azerbajxhan. Sipas Qendrës së Kërkimeve të Gjirit, një organizatë me seli në Arabinë Saudite, 75% e projektit është përfunduar.
Irani ka qenë gjithashtu thelbësor për Rusinë ushtarakisht, jo vetëm duke ofruar të ashtuquajturit dronë Shahed që nga viti 2023. Dronët e kanë riformësuar kryesisht luftën në Ukrainë, tha Julian Waller, analist kërkimor në Programin e Studimeve të Rusisë në Qendrën për Analiza Detare (CNA) me seli në SHBA.
“Irani ishte i dobishëm për përpjekjet luftarake ruse, edhe nëse prodhimi [i dronëve] tani është kryesisht i indigjenizuar nga Rusia, gjë që ka përmirësuar dizajnin e tyre”, tha Waller për DW.
Raportohet gjithashtu se Rusia ka ndarë informacione inteligjence me Iranin dhe ka dërguar raketa dhe municione në Teheran.
"Megjithatë, partneriteti midis Rusisë dhe Iranit nuk ka të bëjë me ideologjinë - politikanët rusë nuk e pëlqejnë veçanërisht Iranin", nënvizoi Smagin, "por ata e shohin Teheranin si një partner strategjik të besueshëm, pasi të dy vendet janë nën sanksione ndërkombëtare - ndryshe nga Turqia ose Egjipti që mund të ndalojnë tregtinë me Rusinë nëse u bëhet presion nga Perëndimi", shpjegoi ai.
Gregoire Roos, drejtor për Evropën dhe Rusinë në organizatën kërkimore Chatham House me seli në Londër, beson se Teherani është bërë deri diku edhe mentori i Moskës.
“Irani ka pasur përvojë të konsiderueshme në anashkalimin e sanksioneve ndërkombëtare për shumë vite dhe i ka dhënë Rusisë këshilla se si t’i anashkalojë ato”, i tha ai DW-së.
Llogaritja e gabuar e Iranit?
E megjithatë, ekspertët duket se bien dakord se Rusia nuk ka gjasa të ndërhyjë në mënyrë aktive në luftën e vazhdueshme SHBA-Izrael kundër Iranit .
"Të dy vendet nuk janë aleatë mbrojtës", tha Waller. Disa analistë thonë se kjo mund të jetë edhe për shkak të një pakti joformal mossulmi me Izraelin që kuptohet se e ka Rusia.
Sipas Mojtaba Hashemit, ekspert i marrëdhënieve ndërkombëtare dhe analist politik, Teherani megjithatë priste "mbështetje të prekshme politike dhe ushtarake" nga Moska. "Kjo përfshinte bashkëpunim të zgjeruar ushtarako-teknik, shkëmbim inteligjence dhe dërgimin e një mesazhi të qartë parandalues ndaj armiqve të tij - jo vetëm mbështetje verbale", tha eksperti për DW, duke shtuar se regjimi iranian kishte gabuar në llogaritjet e tij.
"Rusia dhe Kina kanë probleme më të mëdha për t'u shqetësuar. Mbështetja e tyre ka qenë e njëjtë me atë që deri më tani i ka siguruar Republikës Islamike shumë armë dhe mjete shtypjeje", tha Hashemi.
Megjithatë, Mohammad Ghaedi, një lektor në Universitetin George Washington, beson se mungesa e mbështetjes nga Rusia nuk erdhi si surprizë për udhëheqësit iranianë. "Skepticizmi për t'u mbështetur te Moska ka ekzistuar prej kohësh në Teheran. Siç tha dikur (ish-presidenti iranian) Mahmoud Ahmadinejad, 'Rusia gjithmonë e ka shitur kombin iranian', dhe Presidenti Masoud Pezeshkian pas luftës 12-ditore (qershor 2025) vuri në dukje se 'vendet që i konsideronim miq nuk na ndihmuan gjatë luftës'".
Përfitimet dhe disavantazhet e luftës së Iranit për Moskën
Një luftë e zgjatur me Iranin mund të ketë anët e saj pozitive për Moskën, argumenton Roos i Chatham House. "Oksigjeni mediatik do të pakësohej për Presidentin [ukrainas] Volodymyr Zelenskyy, sepse gjithçka ka të bëjë me Iranin dhe rrezikun e përshkallëzimit", tha ai.
"Përveç kësaj, Uashingtoni nuk mund të përballonte të mbante një front tjetër nga një perspektivë mbështetjeje diplomatike dhe ushtarake - dhe hierarkia e prioriteteve padyshim do të shkojë në Lindjen e Mesme."
Dhe mund të ketë përfitime ekonomike edhe për Rusinë. Irani e ka mbyllur kryesisht Ngushticën e Hormuzit, përmes së cilës kalon 20% e naftës dhe gazit botëror. Çmimet e naftës dhe gazit janë rritur ndjeshëm që atëherë.
“Nëse çmimet e naftës dhe gazit do të mbeteshin të larta për muaj ose edhe një vit, kjo do të ishte një përfitim i madh për Rusinë, eksportuesen e naftës dhe gazit”, tha Julian Waller i organizatës think-tank CNA, duke shtuar se Kremlini më pas mund të ulte taksat e brendshme që ishin përdorur për të financuar luftën.
Megjithatë, rënia e mundshme e regjimit iranian do të ishte një pengesë e madhe për reputacionin e Rusisë, pasi Moskës i pëlqen ta portretizojë veten si një fuqi e madhe, nënvizoi Roos. "Rusia ka qenë pjesë e një grupi vendesh - përfshirë Iranin, Sirinë dhe Kinën - që synojnë të zëvendësojnë rendin botëror të drejtuar nga Perëndimi me një botë shumëpolare", tha ai.
"Por ky grup nuk është tkurrur kurrë kaq shpejt më parë, që do të thotë një humbje e ndjeshme e ndikimit për Rusinë në të ashtuquajturën zonë euroaziatike të ndikimit."
A do të vazhdojë aleanca Rusi-Iran?
Hashemi beson se mungesa e mbështetjes nga Rusia për Iranin ka të ngjarë të prishë lidhjet e tyre.
"Rusia dhe Kina e kanë përdorur kryesisht Iranin si një monedhë negociuese gjeopolitike me Perëndimin. Nëse regjimi aktual dobësohet më tej , Moska ka të ngjarë të kërkojë siguri nga qeveria e ardhshme iraniane në vend që të investojë në një strukturë që po shembet. Në mënyrë të ngjashme, Kina po kërkon lëshime nga qeveria e ardhshme për të ruajtur të paktën një pjesë të ndikimit të saj. Megjithatë, të dyja e dinë se marrëdhëniet e Iranit me to pas Republikës Islamike do të jenë mjaft të ndryshme", shpjegoi ai.
Ghaedi i Universitetit George Washington është i mendimit se regjimi aktual iranian do të donte ende të mbante lidhje të ngushta me Moskën, duke pasur parasysh lidhjet e saj të tendosura me Perëndimin. "Teherani nuk ka gjasa të rrezikojë humbjen e këtij partneriteti, veçanërisht me Rusinë që ka të drejtë vetoje në Këshillin e Sigurimit të OKB-së."/DW
