KONGO- Rebelët e M23 në Republikën Demokratike të Kongos lindore i lejuan gazetarët e BBC-së të vizitonte një minierë "jetësore" për prodhimin e telefonave celularë në botë. Mijëra minatorë punonin. Disa ishin thellë nën tokë duke gërmuar xeheror me lopata, të tjerë më pas ngrinin mbi supe thasë me shkëmbin e nxjerrë që përmbanin koltan, i cili përdoret për të bërë shumë pajisje elektronike. Pastaj e çonin në pikat e grumbullimit ku të tjerët e lanin dhe e filtronin me lopata dhe me dorë.
"Zakonisht kemi më shumë se 10,000 ose më shumë njerëz që punojnë këtu çdo ditë", tha për BBC-në Patrice Musafiri, e cila ka mbikëqyrur vendin e minierës Rubaya që kur rebelët e morën nën kontroll që në prill të vitit të kaluar.
"Kur jemi thellë në miniera, temperaturat janë shumë të larta - gërmimi i mineralit është gjithashtu shumë i vështirë... plus që mund të ketë gazra të tjerë të dëmshëm. Ndonjëherë na pompohet ajër i ftohtë në mënyrë që të vazhdojmë punën,"- tha minatori Peter Osiasi për BBC-në.
Por i riu tha se ishte mirënjohës sepse që kur filloi të punonte në miniera pesë vjet më parë, ka arritur të kursejë pak para për një prikë dhe tani është i martuar me fëmijë.
"Jeta ime ka ndryshuar vërtet. Miniera më ka ndihmuar vërtet."
Shtresa e tokës së artë dhe të shëndoshë që ata nxjerrin gjendet në kodrat e gjera dhe të harlisura Masisi të provincës Kivu të Veriut - rreth 60 km në veriperëndim të qytetit të Gomës - dhe përmban 15% të furnizimit botëror me koltan dhe gjysmën e depozitave totale të Republikës Demokratike të Kongos.
Nuk është çudi që investitorët globalë i kanë sytë nga kjo fushë. Përgjatë viteve, miniera u ka siguruar pasuri të jashtëzakonshme grupeve të ndryshme të armatosura që e kanë mbikëqyrur atë në kohë të ndryshme, përfshirë ushtrinë. Ekipi i BBC mbërriti në minierë, disa ditë pasi një marrëveshje armëpushimi u nënshkrua në Uashington nga Republika Demokratike e Kongos dhe Ruanda, si pjesë e procesit të paqes që synonte t'i jepte fund tre dekadash paqëndrueshmërie në rajon.
M23 nuk ishte palë në marrëveshje. Kryesisht e udhëhequr nga tutsi etnikë, ajo kontrollon pjesë të mëdha të Republikës Demokratike të Kongos lindore - dhe që nga janari ka marrë kontrollin e Gomës, qytetit të Bukavu-së dhe dy aeroporteve. Ruanda është akuzuar nga shumë vende - përfshirë OKB-në - se mbështet M23. Megjithatë, autoritetet atje mohojnë të kenë dërguar ndihmë ushtarake ose financiare.
Mbikëqyrësi i minierës, i emëruar nga M23, mezi priste të shpjegonte se si ishte riorganizuar mjedisi në Rubaya gjatë vitit të kaluar dhe si grupi rebel kishte sjellë siguri për t'u lejuar minatorëve të punonin pa frikë - duke specifikuar se asnjë burrë i armatosur nuk lejohej t'i afrohej sitit të gërmimit.
"Ne kemi zgjidhur tashmë kaq shumë çështje. Aktualisht kemi një departament minierash që rregullon dhe monitoron çështjet e sigurisë dhe gjithashtu zgjidh mosmarrëveshjet e brendshme brenda minierave. Nëse një tunel bëhet i rrezikshëm, njerëzve u thuhet të largohen për të shmangur aksidentet."
Në dhjetor, një raport i ekspertëve të OKB-së detajoi se si M23 fiton qindra mijëra dollarë çdo muaj nga taksat e koltanit, pjesa më e madhe e të cilave dërgohej direkt në Ruandë - akuza që si M23 ashtu edhe Kigali i mohojnë. Mandati i dytë i Trump përkoi me pushtimin nga M23 të pjesës më të madhe të provincave Kivu Veriore dhe Kivu Jugore dhe tërheqjen poshtëruese të ushtrisë kongoleze. Kompanitë amerikane thuhet se tashmë po kërkojnë të përfitojnë nga mundësia për të investuar në sektorin minerar të Rubayas.
Pavarësisht pasurive të mëdha natyrore të vendit, shumica e komuniteteve minerare kanë pak infrastrukturë, madje as rrugë të aksesueshme për në minierat ku pasuria nxirret nga toka. Mbikqyrësit e minierave mendojnë se prania e investitorëve amerikanë mund të veprojë si "mbrojtje shtesë" ndaj grupeve të tjera të armatosura.
M23, e cila është pjesë e Aleancës më të gjerë të Lumit Kongo, tha se marrëveshja e mbështetur nga Uashingtoni nuk kishte arritur të adresonte shkaqet e konfliktit të gjatë. Ajo pohon se mori armët për të mbrojtur të drejtat e grupit minoritar Tutsi në RD të Kongos./ZËRI
