"Mashtori Trump për Iranin'/ JD Vance telefonatë të tensionuar me Netanyahun
SHBA-Një bisedë telefonike e tensionuar është zhvilluar mes zëvendëspresidentit amerikan JD Vance dhe kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu, raportoi Axios. Sipas raportimit, Vance ka kritikuar ashpër Netanyahun, duke e akuzuar se i ka “shitur” presidentit Donald Trump idenë e një lufte “të lehtë” kundër Iranit.
“Para luftës, Bibi ia kishte prezantuar presidentit si diçka të lehtë, duke e bërë ndryshimin e regjimit të dukej shumë më i arritshëm sesa ishte realisht. Zëvendëspresidenti kishte një pasqyrë të qartë për disa nga këto deklarata”, citohet të ketë thënë një zyrtar amerikan për Axios, duke përdorur nofkën e Netanyahut.
Pas telefonatës, një tjetër zyrtar amerikan deklaroi se Izraeli po minon rolin e Vance, i cili ka marrë një rol kyç në përpjekjet për arritjen e një armëpushimi me Iranin. Vance, i njohur për qëndrimet e tij kundër luftërave të zgjatura jashtë vendit, është i përfshirë në negociata së bashku me negociatorët amerikanë Steve Witkoff dhe Jared Kushner.
I njëjti burim akuzoi Izraelin se qëndron pas raportimeve sipas të cilave Irani kërkon të negociojë drejtpërdrejt me Vance, duke e konsideruar atë më fleksibël për arritjen e një marrëveshjeje për përfundimin e konfliktit.
“Është një operacion izraelit kundër JD-së”, tha zyrtari amerikan për Axios, ndërsa mediumi thekson se nuk ka prova konkrete për një pretendim të tillë.
Në të njëjtin raportim citohet edhe një zyrtar tjetër amerikan, sipas të cilit Vance shihet si figura më e mundshme për të arritur një marrëveshje me Iranin.
“Nëse iranianët nuk arrijnë të bëjnë marrëveshje me Vance, atëherë nuk do të arrijnë me askënd. Ai është opsioni më i mirë që kanë”, deklaroi një zyrtar i lartë amerikan për Axios.
Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së ngre alarmin: Irani mund të godasë Londrën me raketa
BRITANIA E MADHE-Sekretari i Mbrojtjes i SHBA-së, Pete Hegseth, ka paralajmëruar se Londra mund të jetë brenda rrezes së një sulmi me raketa iraniane,ndërsa administrata Trump vazhdon të ushtrojë presion mbi Mbretërinë e Bashkuar për t'u bashkuar me luftën, shkruan DailyMail.
Ai theksoi kërcënimin që paraqet Teherani, pasi dy raketa balistike me rreze të mesme veprimi u qëlluan javën e kaluar në Diego Garcia, një bazë e përbashkët ushtarake SHBA-Britani e Madhe në Oqeanin Indian. Ndërsa raketat nuk arritën objektivin e tyre të synuar, incidenti ngriti alarmin në lidhje me kërcënimin që Republika Islamike paraqet për vetë Mbretërinë e Bashkuar.
"Dy ditë më parë ata ( Irani ) qëlluan dy raketa të dështuara në një objektiv 4,000 km larg. Për vite me radhë, ata i thanë botës se raketat e tyre mund të shkonin vetëm dy (mijë) kilometra. Surprizë. Edhe një herë, Irani gënjen. Dhe për botën, unë i them Londrës se është 4,000 km larg Iranit. Uashingtoni është 3,300 km larg Venezuelës, një vend tjetër për të cilin Presidenti Trump bëri diçka, partneritet për një kohë të gjatë me Iranin. Pra, po na thoni se Irani nuk është një kërcënim për botën apo për SHBA-në?"-u shpreh Hegseth.
Kritikat vijnë vetëm disa javë pasi Mbretëria e Bashkuar u shpëtua nga Franca, Greqia dhe Italia kur një dron iranian goditi bazën ajrore RAF Akrotiri në Qipro dhe asnjë anije britanike nuk ishte në pozicion për ta mbrojtur atë. Ish-oficerë të lartë ushtarakë kanë vënë në pikëpyetje nëse Forcat e Armatosura të Mbretërisë së Bashkuar mund të mbrohen nga një sulm me raketa nga Irani, Rusia ose shtete të tjera armiqësore.
A do të arrihet paqja? Irani jep sot përgjigjen për planin 15-pikësh të SHBA-së
IRAN-Përgjigja e Iranit ndaj një propozimi paqeje të SHBA-së që synon t'i japë fund luftës në Lindjen e Mesme pritet sot. Presidenti i SHBA-së Donald Trump dhe zyrtarët e lartë të Shtëpisë së Bardhë janë njoftuar nëpërmjet bashkëbiseduesve se kundërpropozimi i Iranit ka të ngjarë të mbërrijë sot, raporton CBS News.
Irani ka qenë duke shqyrtuar një propozim me 15 pika, të dërguar nëpërmjet Pakistanit, që përfshinte kërkesa që varionin nga çmontimi i programit bërthamor të Iranit deri te frenimi i zhvillimit të raketave dhe dorëzimi efektiv i kontrollit të Ngushticës së Hormuzit.
Zyrtarët iranianë e kishin shqyrtuar propozimin dhe mendonin se ai i shërbente vetëm interesave të SHBA-së dhe Izraelit, por megjithatë sipas tyre kishte vend për diplomaci. Përgjigjia e shumëpritur ende nuk ka mbërritur./ZËRI
Zyrtari iranian: Mojtaba Khamenei nuk është shfaqur në publik për arsye sigurie
IRAN- Udhëheqësi i ri suprem i Iranit, Mojtaba Khamenei, është “plotësisht i shëndetshëm” dhe po e udhëheq vendin pavarësisht se nuk është shfaqur në publik që kur ka marrë detyrën, tha një zyrtar iranian për CNN News18.
Duke iu drejtuar shqetësimeve për mungesën e supremos së Iranit, përfaqësuesi i Iranit në Kombet e Bashkuara në Gjenevë, Ali Bahraini, tha se vendimi lidhej me situatën aktuale të sigurisë.
“Arsyeja e mungesës së tij nga publiku është respektimi i konsideratave të sigurisë për shkak të rrethanave të veçanta aktuale”, tha Bahreini, duke shtuar se “ai është plotësisht i shëndetshëm dhe po vazhdon të udhëheqë vendin”.
Mungesa e Mojtaba Khameneit nga sytë e publikut
Mojtaba Khamenei nuk është parë në publik që nga vrasja e babait të tij dhe ish-udhëheqësit suprem, Ali Khamenei, i cili u vra muajin e kaluar në sulme të përbashkëta SHBA-Izrael. Që atëherë, Irani ka lëshuar vetëm deklarata zyrtare që i atribuohen atij.
Nuk është vetëm nafta! Analiza e BBC: Ja si mund të ndikojë lufta në Iran nëpër botë...
Ndërprerja e furnizimit me naftë dhe gaz përmes Ngushticës së Hormuzit për shkak të luftës SHBA-Izrael me Iranin ka rritur ndjeshëm çmimet globale të energjisë.
Benzina është rritur tashmë dhe faturat e ngrohjes shtëpiake në Mbretërinë e Bashkuar janë pothuajse të sigurta se do të rriten edhe më tej.
Por nuk është vetëm karburanti që është prekur nga konflikti. Një mori kimikatesh, gazrash dhe produktesh të tjera me rëndësi jetike zakonisht hyjnë në zinxhirët ndërkombëtarë të furnizimit nëpërmjet Ngushticës së Hormuzit.
BBC Verify ka zbuluar se çmimi i një sërë mallrash – duke filluar nga ushqimi, te telefonat inteligjentë e deri te ilaçet – mund të ndikohet, pasi numri i anijeve që kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit ka rënë nga mbi 100 në ditë para luftës në vetëm një grusht.
Ja çfarë dhe si mund të ndikohet.
Plehra (Ushqim)
Petrokimikatet rrjedhin nga nafta dhe gazi dhe prodhohen në sasi të mëdha për eksport nga vendet e rajonit të Gjirit. Dhe një nga më të rëndësishmit është plehu, jetik për prodhimin bujqësor global. Sipas Kombeve të Bashkuara, rreth një e treta e plehrave kimike në botë – siç janë ureja, potasiumi, amoniaku dhe fosfatet – normalisht kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit.
Të dhënat nga Organizata Botërore e Tregtisë tregojnë se, që nga fillimi i konfliktit, dërgesat e produkteve të lidhura me plehrat përmes rrugës ujore kanë rënë ndjeshëm. Analistët kanë paralajmëruar se mungesa e këtyre plehrave ka të ngjarë të jetë veçanërisht e dëmshme për prodhimin bujqësor tani, sepse marsi dhe prilli janë sezoni i mbjelljes në hemisferën veriore dhe përdorimi më i vogël i plehrave tani nga fermerët do të ndikojë në rendimentet për më vonë gjatë vitit.
“Një mbyllje relativisht e shkurtër mund të prishë një sezon të tërë rritjeje, me pasoja për sigurinë ushqimore që vazhdojnë edhe shumë kohë pas rihapjes së ngushticës”, sipas studiuesve në Institutin Kiel.
Puna e Institutit sugjeron se një mbyllje e plotë e Ngushticës së Hormuzit mund të rrisë çmimet globale të grurit me 4.2% dhe çmimet e frutave dhe perimeve me 5.2%. Dhe vlerëson se vendet më të prekura për sa i përket rritjes së përgjithshme të çmimeve të ushqimeve do të ishin Zambia (31%), Sri Lanka (15%), Tajvani (12%) dhe Pakistani (11%).
Rusia normalisht furnizon rreth një të pestën e eksporteve globale të plehrave dhe analistët thonë se ajo mund të rrisë potencialisht prodhimin për të mbushur boshllëkun. I dërguari special i Vladimir Putinit, Kirill Dmitriev, ka thënë se Rusia, një prodhuese e madhe e mallrave si plehrat, është “e pozicionuar mirë”.
Helium (Mikroçipa)
Një e treta e dërgesave globale të gazit helium normalisht vijnë nga Katari dhe kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit. Është një nënprodukt i prodhimit të gazit natyror dhe përdoret në prodhimin e pllakave gjysmëpërçuese, të cilat më pas përpunohen në mikroçipa të përdorur në kompjuterë, automjete dhe pajisje shtëpiake. Heliumi përdoret gjithashtu për të ftohur magnetet në skanerët e Imazheve me Rezonancë Magnetike (MRI) të përdorur në spitale.
Fabrika gjigante Ras Laffan e Katarit, e cila prodhon gazin, ka mbyllur prodhimin pas sulmeve me raketa dhe dronë iranianë. Dhe qeveria e Katarit ka paralajmëruar se do të duhen tre deri në pesë vjet për të riparuar dëmet, duke rritur frikën në lidhje me furnizimet.
Në vitin 2023, Shoqata e Industrisë së Gjysmëpërçuesve të SHBA-së paralajmëroi për “rritje të çmimeve” nëse furnizimet globale me helium do të ndërpriteshin .
Analistët kanë paralajmëruar se ndikimi i bllokadës së Hormuzit mund të jetë një rritje e çmimeve të një sërë teknologjish të përparuara, nga telefonat inteligjentë te qendrat e të dhënave.
Dhe Prashant Yadav, një bashkëpunëtor i lartë për shëndetin global në Këshillin për Marrëdhëniet me Jashtë, ka paralajmëruar se çmimet e rezonancës magnetike mund të rriten nga mungesat e zgjatura të heliumit.
“Aparatet MRI kërkojnë diku midis 1,500 dhe 2,000 litra helium për të ftohur magnetet. Sa herë që bëni një skanim, pak nga ai avullohet.”
“Njerëzit mendojnë se përdorimi mbizotërues i heliumit është në qendrat e të dhënave, gjysmëpërçuesit dhe ftohjen për industrinë e inteligjencës artificiale dhe të të dhënave. Por nuk mund të harrojmë se heliumi është mjaft i rëndësishëm për rezonancën magnetike dhe për përdoruesit e tjerë mjekësorë”, tha ai për BBC Verify.
Derivatet petrokimike (Ilaçe)
Derivatet nga petrokimikatet – të tilla si metanoli dhe etileni – janë materiale jetësore në prodhimin global të farmaceutikëve, duke përfshirë qetësuesit e dhimbjeve, antibiotikët dhe vaksinat.
Vendet e Këshillit të Bashkëpunimit të Gjirit – Arabia Saudite, Katari, Omani, Emiratet e Bashkuara Arabe, Kuvajti dhe Bahreini – vlerësohet se përbëjnë rreth 6% të kapacitetit global të prodhimit petrokimik. Këto vende përdorin kryesisht Ngushticën e Hormuzit për të eksportuar këto kimikate në botën e gjerë, ku rreth gjysma shkon në Azi.
India prodhon një të pestën e eksporteve farmaceutike gjenerike (pa markë) në botë, shumë prej të cilave dërgohen në SHBA dhe Evropë. Shumë nga këto produkte farmaceutike zakonisht transportohen me aeroplan në tregjet globale nëpërmjet aeroporteve qendrore të Gjirit, veçanërisht në Dubai, të cilat janë dëmtuar rëndë nga konflikti.
Disa analistë kanë paralajmëruar për potencialin e çmimeve më të larta të ilaçeve për familjet si rezultat i ndërprerjeve në Ngushticën e Hormuzit.
Squfur (Metale/Bateri)
Squfuri është një tjetër nënprodukt i përpunimit të naftës bruto dhe gazit natyror dhe prodhohet në vëllime të mëdha për eksport në rajonin e Gjirit. Rreth gjysma e tregtisë globale të squfurit të transportuar detar normalisht kalon nëpër Ngushticën e Hormuzit.
Përdorimi i tij kryesor është si pleh bujqësor, por është gjithashtu jetik për përpunimin e metaleve. Squfuri përdoret për të prodhuar acid sulfurik, i cili përdoret për përpunimin e bakrit, kobaltit dhe nikelit, si dhe për nxjerrjen e litiumit.
Të gjitha këto metale janë të nevojshme për prodhimin e baterive, të cilat përdoren në gjithçka, nga pajisjet shtëpiake te automjetet elektrike e deri te pajisjet ushtarake si dronët.
Analistët paralajmërojnë se nëse furnizimet me squfur mbeten të ndërprera, rezultati ka të ngjarë të jetë çmime më të larta për konsumatorët e produkteve që përmbajnë bateri./BBC
Mblidhet Këshilli i Sigurimit të OKB-së, seancë e mbyllur për Iranin
IRAN- Këshilli i Sigurimit i OKB-së ka planifikuar një konsultim të mbyllur mbi Iranin për të premten në mëngjes.
Rusia kërkoi takimin mbi sulmet SHBA-Izrael ndaj infrastrukturës civile në vend, thanë dy diplomatë të OKB-së, duke folur të enjten vonë në kushte anonimiteti sepse takimi nuk është publik.
Shtetet e Bashkuara, të cilat mbajnë presidencën e Këshillit të Sigurimit, caktuan takimin.
Irani është bombarduar çdo ditë që kur sulmet amerikane-izraelite më 28 shkurt shkaktuan luftën, e cila që atëherë është zgjeruar në pjesë të mëdha të rajonit.
Operacioni ushtarake SHBA-Izrael ka synuar udhëheqjen iraniane, vendet e raketave dhe infrastrukturën ushtarake, duke shkaktuar një hakmarrje në shkallë të gjerë iraniane në të gjithë Gjirin dhe mbylljen efektive të Ngushticës së Hormuzit, e cila është thelbësore, përmes së cilës kalon një e pesta e gazit natyror të papërpunuar dhe të lëngshëm global gjatë kohës së paqes./ZËRI
WSJ: Pentagoni mund të dërgojë 10,000 trupa shtesë në Lindjen e Mesme
SHBA- Departamenti Amerikan i Luftës po shqyrton dërgimin e deri në 10,000 personelit ushtarak shtesë në Lindjen e Mesme në rast të një përshkallëzimi të mundshëm të konfliktit me Iranin.
The Wall Street Journal (WSJ) e raportoi këtë, duke cituar zyrtarë të informuar të Pentagonit.
Sipas raportit, plani po zhvillohet për t’i ofruar Presidentit të SHBA-së Donald Trump një gamë më të gjerë opsionesh ushtarake, ndërsa ai njëkohësisht shqyrton mundësinë e një zgjidhjeje paqësore me Teheranin.
Kontingjenti mund të përfshijë trupa tokësore të pajisura me automjete të blinduara. Njerëzit thanë se forcat do të ishin përveç afërsisht 5,000 marinsave dhe Divizionit të 82-të Ajror të Forcave të Armatosura të SHBA-së që tashmë janë vendosur në rajon.
Megjithatë, burimet theksuan se vendimi përfundimtar për të dërguar trupa tokësore nuk është konfirmuar në këtë pikë – Trump thjesht po analizon një skenar të tillë.
Sipas vlerësimit të botimit, nëse është e nevojshme, mund të kërkohen forca të armatosura shtesë për të vendosur dhe ruajtur kontrollin mbi një numër zonash bregdetare dhe ishujsh në Gjirin Persik, përfshirë ishullin Kharg, nga i cili eksportohet afërsisht 90% e naftës iraniane.
Kujtojmë se menjëherë pasi SHBA-të dhe Izraeli nisën një operacion të përbashkët kundër Iranit më 28 shkurt, rifilloi konflikti i armatosur midis Forcave Mbrojtëse të Izraelit dhe Hezbollahut. Irani u përgjigj duke lëshuar raketa në territorin izraelit. Përveç kësaj, forcat iraniane sulmuan bazat ushtarake amerikane në vendet e Gjirit Persik. Për shkak të situatës në Lindjen e Mesme, disa vende në rajon mbyllën përkohësisht hapësirën e tyre ajrore. Po atë ditë, udhëheqësi suprem i Iranit, Ali Khamenei, u vra si pasojë e sulmeve amerikane dhe izraelite .
Më parë ishte raportuar se Shtetet e Bashkuara u kishin dërguar autoriteteve iraniane një plan me 15 pika për t’i dhënë fund konfliktit në Lindjen e Mesme .
Trump zgjat me 10 ditë pezullimin e sulmeve ndaj centraleve iraniane: Ma kërkoi qeveria e Iranit!
SHBA- Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, të enjten e shtyu afatin e tij për sulme ndaj aseteve energjetike të Iranit deri më 6 prill, duke thënë se kjo ishte me kërkesë të Teheranit dhe se bisedimet po “shkonin shumë mirë”.
Trump kishte mohuar më parë se ishte i dëshpëruar për një marrëveshje për t'i dhënë fund luftës në Lindjen e Mesme, pavarësisht reagimit të ftohtë të republikës islamike ndaj një plani amerikan të paqes.
Njoftimi u bë përmes një postimi në Truth Social, ku Trump theksoi se vendimi vjen pas një kërkese nga qeveria iraniane. Ai shtoi gjithashtu se bisedimet mes Shtetet e Bashkuara dhe Irani janë ende në zhvillim dhe, sipas tij, po ecin mirë.
“Sipas kërkesës së qeverisë iraniane, kjo deklaratë shërben për të njoftuar se po zgjas periudhën e pezullimit të goditjeve ndaj termocentraleve me 10 ditë, deri të hënën, më 6 prill 2026, në orën 20:00, sipas orës Lindore. Bisedimet janë duke vazhduar dhe, pavarësisht deklaratave të gabuara nga mediat e lajmeve të rreme dhe të tjerë, ato po shkojnë shumë mirë. Faleminderit për vëmendjen tuaj ndaj kësaj çështjeje”, shkruan Trump.
Të shtunën e kaluar, Trump fillimisht i kishte dhënë Iranit 48 orë për të hapur Ngushticën e Hormuzit për tankerët e naftës, duke kërcënuar të shkatërronte termocentralet e tij, por tani e ka zgjatur afatin dy herë. /ZËRI
